Η Ιστορία του Σχολείου μας

Ευρετήριο Άρθρου
Η Ιστορία του Σχολείου μας
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
ΤΑ ΣΥΣΣΙΤΙΑ
ΣΧΟΛΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ
ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΕΙΞΕΙΣ
Οπτικοακουστικά μέσα από το 1945 μέχρι το 2000
Όλες οι Σελίδες

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Το Σχολείο μας, το 12ο Δημ. Σχολείο Δράμας, είναι το τελευταίο από τα 5 δημοτικά σχολεία που στεγάστηκαν στο μεγαλόπρεπο κτίριο των Εκπαιδευτηρίων και με τη λειτουργία του το κρατάει ζωντανό.


Τα Εκπαιδευτήρια Ελληνικής Ορθοδόξου κοινότητος Δράμας, όπως είναι το πλήρες όνομα τους, χτίστηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα, για να καλύψουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες της περιοχής. Ήταν όραμα και έργο ενός εμπνευσμένου ανθρώπου, του εθνοιερομάρτυρα και μητροπολίτη τότε της Δράμας Χρυσόστομου.


Ας πάρουμε όμως την ιστορία από την αρχή.


Στα χρόνια που η Μακεδονία ήταν ακόμα σκλαβωμένη στους Τούρκους, σχολεία όπως τα ξέρουμε σήμερα δεν υπήρχαν. Ως το 1840 τα σχολεία στην πόλη της Δράμας λειτουργούσαν στο νάρθηκα των εκκλησιών. Στα χρόνια που ακολούθησαν, το νάρθηκα αντικατέστησε ένα οίκημα το οποίο οι κάτοικοι της Δράμας αποκαλούσαν «Σχολή». Εκεί φοιτούσαν μαθητές και μαθήτριες του «Αρρεναγωγείου» και του «Παρθεναγωγείου». Η «Σχολή» διατηρήθηκε έως το 1881, οπότε κατεδαφίστηκε, γιατί θεωρήθηκε ακατάλληλη και ανθυγιεινή, ενώ στη θέση της χτίστηκαν τα νέα εκπαιδευτήρια. Τα σχολικά βιβλία ήταν ελάχιστα και έρχονταν κρυφά από το ελεύθερο ελληνικό κράτος. Πολλές φορές τα παιδιά μάθαιναν την ανάγνωση από τα εκκλησιαστικά βιβλία και τα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, από τα οποία αποστήθιζαν ολόκληρες σελίδες. Γραφή μάθαιναν πάνω στους άβακες (πινάκια) με το κοντύλι. Τα άλλα μαθήματα (αριθμητική, ιστορία, θρησκευτικά), τα μάθαιναν προφορικά από το δάσκαλο. Συγκεκριμένο σχολικό πρόγραμμα δεν υπήρχε. Και φυσικά στο σχολείο δεν προσέρχονταν όλα τα παιδιά, καθώς έπρεπε να πληρώνουν δίδακτρα και αυτό δεν ήταν εύκολο για κάθε οικογένεια.


Η ανατολή του 20ου αιώνα βρίσκει στη Δράμα μια νέα ανερχόμενη αστική τάξη, εμπόρων καπνομεσιτών και κτηματιών. Το ιστορικό κέντρο της πόλης ήταν το μοναδικό σημείο που κατοικούνταν από Έλληνες. Γύρω από αυτό απλώνονταν οι συνοικίες των Τούρκων, των Εβραίων και των Αρμενίων. Το 1903 οι ευρωπαϊκές δυνάμεις αναλαμβάνουν την αναδιοργάνωση και εποπτεία της περιοχής της Μακεδονίας. Το σαντζάκι Δράμας με την Καβάλα ανατίθενται στους Άγγλους. Το 1904 αρχίζει μια εθνική κίνηση αντίστασης κατά του βουλγαρισμού. Στην περιοχή της Δράμας μετά το 1906 εμφανίζεται έντονη δράση των ελληνικών αντάρτικων ομάδων.Η οργάνωση και εποπτεία αυτής της κίνησης διευθυνόταν από τα δύο ελληνικά προξενεία των Σερρών και της Καβάλας, αλλά και από τον μητροπολίτη Δράμας Χρυσόστομο.


Στο διάστημα αυτό και εν μέσω πολεμικών αναταραχών, εκτυλίσσεται ένας ανταγωνισμός ελέγχου του εκπαιδευτικού συστήματος. Από τη μια ο υπόδουλος ελληνισμός ήθελε τα δικά του εκπαιδευτικά κέντρα και από την άλλη η βουλγαρική εξαρχία προσπαθούσε να ελέγξει την εκπαίδευση στην περιοχή για δικό της όφελος.


Στις 21 Ιουλίου του 1902 και μόλις 35 χρόνων τοποθετήθηκε στη Μητρόπολη Δράμας ο Χρυσόστομος. Η χρονική στιγμή κατά την οποία ανέλαβε τα καθήκοντά του στη Μητρόπολη Δράμας ο Χρυσόστομος, ήταν καθοριστική για το ελληνικό στοιχείο της περιοχής, λόγω της μεγάλης εξαρχικής διείσδυσης Από τη επόμενη της άφιξής του, δραστηριοποιήθηκε ώστε να αναδιοργανώσει την κοινοτική δομή της Μητρόπολής του και να επεκτείνει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα της περιοχής. Είχε ένα μεγάλο όραμα. Να προσφέρει παιδεία στα παιδιά των ορθοδόξων Ελλήνων, αγόρια και κορίτσια. Για το σκοπό αυτό ήθελε να ιδρύσει σχολεία (νηπιαγωγεία-δημοτικά-γυμνάσια-επαγγελματικές σχολές-γυμναστήρια) σε όλη την επαρχία. Όπως είναι φανερό το πολύ μεγάλο αυτό έργο του Χρυσοστόμου δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την εύρεση των κατάλληλων πόρων. Όμως ο ιεράρχης οργάνωσε έτσι τους ορθόδοξους ώστε να συνεισφέρουν όλοι για τον κοινό σκοπό. Ο Τριάρχης αναφέρει ότι σε συνεργασία με τους Δημογέροντες των πόλεων, κωμοπόλεων και χωριών, οι κάτοικοι χωρίζονταν σε τρεις κατηγορίες και πλήρωναν φόρο ανάλογα με την περιουσία τους. Η χρηστή διαχείρηση των κεφαλαίων έκανε τους κατοίκους να συνεισφέρουν πρόθυμα για το κοινό καλό. Βοήθεια προσέφεραν και οι φιλόπτωχες αδελφότητες που δρουσαν στις κωμοπόλεις. Ο Χρυσόστομος στράφηκε και προς την ελεύθερη Ελλάδα ζητώντας χρηματική ενίσχυση από την Ελληνική κυβέρνηση, από ευεργέτες και ιδρύματα όπως το «Νηπιακό Επιμελητήριο Μελά».


Η ανέγερση του διδακτηρίου με όνομα Εκπαιδευτήρια της Ελληνικής Ορθόδοξου Κοινότητος Δράμας, άρχισε το 1907 και τελείωσε το 1909. Κατά τη συνήθη τακτική του ο Χρυσόστομος, δημιούργησε ερανική επιτροπή η οποία φρόντιζε για τη συγκέντρωση χρημάτων ώστε να χτιστούν το ταχύτερο δυνατόν σχολεία αρρένων και θηλέων. Ο ίδιος επικοινώνησε μέσω του Υπουργού Εξωτερικών κ. Σκουζέ με το Νηπιακό Επιμελητήριο Μελά στην Αθήνα, το Μάιο του 1905, ζητώντας την οικονομική του ενίσχυση για την ανέγερση των Εκπαιδευτηρίων με προϋπολογισμό 1500 λίρες. Η επιτροπή διαχείρισης του Επιμελητηρίου δέχθηκε, θέτοντας κάποιους όρους όπως : 

  1. την προμήθεια των αναγκαίων αυτοκρατορικών φιρμανίων, 
  2. την κατάρτιση τετραμελούς επιτροπής για την επιμέλεια και επίβλεψη του έργου που να αποτελείται από τον πλησιέστερο πρόξενο της Ελλάδας και «έγκριτα μέλη» της κοινότητος Δράμας υπό την προεδρίαν του Μητροπολίτου, 
  3. την αποστολή του προϋπολογισμού και τα σχέδια των κτιρίων
  4. το ότι επί της προσόψεως των σχολείων θέλει τεθή επιγραφή ότι ανηγέρθησαν δαπάνη του κληροδοτήματος Β. Μελά. 

Όταν τελικά στις 17 Απριλίου 1906, το πολυπόθητο αυτοκρατορικό φιρμάνι φτάνει στη Δράμα, ο Χρυσόστομος με επιστολή του προς το Νηπιακό Επιμελητήριο Μελά, ζητά εφόσον εξεδόθησαν τα αυτοκρατορικά φιρμάνια, να καταβληθεί το ποσόν των 1500 λιρών. Η Κουτουξιάδου αναφέρει ότι : «Το Φεβρουάριο του 1908 έχει συγκεντρωθεί από εισφορές ολόκληρο το απαραίτητο ποσό προς ανέγερση της σχολής της Δράμας, η οποία τείνει να αποπερατωθεί με τη συμπλήρωση των 500 οθωμανικών λιρών από την επιχορήγηση του Ν.Ε.Μ». Η δαπάνη για την ανέγερση των «Εκπαιδευτηρίων» ανήλθε στο ποσό των 3.000 χρυσών λιρών Τουρκίας. Εκτός από το Νηπιακό Επιμελητήριο Μελά, το οποίο και πρόσφερε το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων, η δαπάνη καλύφθηκε από τις «προαιρετικές εισφορές των κατοίκων της Δράμας, αλλά και από ενοίκια της ακίνητης περιουσίας της μητρόπολης Δράμας» .


Τη μελέτη και τα σχέδια κατάστρωσε ο αρχιτέκτων Γ. Χατζημιχαήλ, ο οποίος ήταν υπολοχαγός, διορισμένος από το Κεντρικό Κομιτάτο στην περιοχή Δράμας για την αντιμετώπιση της βουλγαρικής προπαγάνδας. Είχε την έδρα του στο Παγγαίο, στη Μονή Εικοσιφοινίσσης, και κατέβαινε τακτικά στη Δράμα, μεταμφιεσμένος .


Το κτίριο που σχεδίασε ο Χατζημιχαήλ: Έχει τρεις εισόδους, μία σε κάθε πτέρυγα που αφορούσαν στο παρθεναγωγείο, στο αρρεναγωγείο και μία στην πλευρά της "πλάτης" του «Π»...


Τα Εκπαιδευτήρια περατώθηκαν το 1909, κατά τη δεύτερη περίοδο αρχιερατείας του Χρυσοστόμου στη Δράμα, έπειτα από πολλές διακοπές και παρεμβάσεις της τούρκικης διοίκησης. «Τα εγκαίνια, με την συμμετοχή όλων των Ελλήνων και των Ελληνοπαίδων, του Χρυσοστόμου και του κλήρου, υπήρξαν πανηγυρικά και απετέλεσαν το σημαντικότερο γεγονός της χρονιάς εκείνης».

Φωτογραφία των εγκαινίων των Εκπαιδευτηρίων Δράμας
Φωτογραφία των εγκαινίων των Εκπαιδευτηρίων Δράμας, με ιδιόχειρη αφιέρωση του Μητροπολίτη Χρυσόστομου προς το ΝΕΜ, η οποία γράφει: «Τα  χορηγία Μελά ιδρυθέντα εν Δράμα σχολικά εκπαιδευτήρια. Ο Δράμας Χρυσόστομος, 1909».  Στη φωτογραφία φαίνεται κάτω από το δεξί δέντρο της αυλής το κενοτάφιο προς τιμή της δωρήτριας του οικοπέδου Μ. Αριτζίδου και του γιου της Ανέστη. Πηγή : Φωτογρ. αρχείο Ιδρύματος  Β. Μελά για την Προσχολική Αγωγή. (πρώην ΝΕΜ)

 


ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ


Τα πρώτα σχολεία που λειτούργησαν ήταν το Αρρεναγωγείο και το  Παρθεναγωγείο με 200 μαθητές συνολικά. Το καθένα είχε το δικό του όροφο στο κτίριο, τη δική του αυλή και είσοδο. Αυτό είναι άλλωστε σαφές και από τις εντοιχισμένες επιγραφές που υπάρχουν ακριβώς απέναντι από τις εισόδους των σχολείων.

Στο μεν 9/τάξιο Αρρεναγωγείο με κεντρική είσοδο στην ανατολική πλευρά του κτιρίου και αίθουσες διδασκαλίας στον δεύτερο όροφο, η επιγραφή μεταξύ άλλων γράφει«?. το περικαλλές ωκοδομήθη των μουσών τόδε μέγαρον ένθα εισίοντες παίδες ελλήνων?». Στο 8/τάξιο Παρθεναγωγείο του οποίου η κεντρική είσοδος ήταν από τη νότια πλευρά του κτιρίου και οι αίθουσες διδασκαλίας στον πρώτο όροφο, η αντίστοιχη επιγραφή αναφέρει«? κόραι ελληνίδαι?».

Δεν είναι γνωστά πολλά στοιχεία για τη λειτουργία των Σχολών, όπως ονομαζόντουσαν από την τοπική κοινωνία, παρά μόνο ότι κατά το πρώτο έτος της λειτουργίας τους, ενεγράφησαν 200 συνολικά μαθητές και μαθήτριες. Σύντομα, το 1910, ιδρύθηκε και Ημιγυμνάσιο με Α΄ και Β΄ τάξεις το οποίο στεγάστηκε στον πρώτο όροφο, μαζί με το Παρθεναγωγείο, έχοντας 28 εγγεγραμμένους μαθητές. «Κατά την ολιγόμηνη πρώτη βουλγαρική κατοχή της πόλεως τα εκπαιδευτήρια αυτά μετενωμάσθηκαν από τους Βουλγάρους κατακτητές σε «Εκπαιδευτήρια Χατζηγεωργήεφ» Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και κατά τη διάρκεια της Β΄ Βουλγαρικής κατοχής (1916-1918), ανεστάλη η λειτουργία και των δυο σχολείων.  

Το 1922 μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την εγκατάσταση στη Δράμα πολλών Ελλήνων προσφύγων, προάγονται τον Μάρτιο σε 6/θέσια και μετονομάζονται  σε Α΄  Δημοτικόν Σχολείον Θηλέων Δράμας και Α΄  Δημοτικόν Σχολείον Αρρένων Δράμας της τότε ενιαίας Εκπ/κής Περ. Δράμας.  

Όπως αναφέρει ο Παπάζογλου το 1924 με Β. Δ. ιδρύθηκε και στεγάστηκε στον πρώτο όροφο των Εκπαιδευτηρίων το 1ο Νηπιαγωγείο Δράμας «διότι συγκεντρώθησαν αυτόθι υπέρ τα 100?προσφυγόπουλα, αγνοούντα πλήρως την Ελληνικήν». Λειτουργούσε δε σε αίθουσες του σχολείου μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος με τις αρχές του τόπου και τον Δ/ντή του Αρρεναγωγείου Κων/νο Σαμαρτζίδη (πάνω αριστερά). Χειμώνας του 1909, μόλις άρχισαν να λειτουργούν τα Εκπαιδευτήρια.Μέχρι τον πόλεμο του 1940, στο κτίριο στεγάζονταν τρία δημοτικά σχολεία, δύο στον 2ο όροφο, ένα στον πρώτο όροφο και 1 νηπιαγωγείο. Η ονομασία τους άλλαξε πολλές φορές.

Μετά την απελευθέρωση, το 1945, με επιχορηγήσεις του κράτους και τις προσπάθειες των διευθυντών και των δασκάλων των σχολείων, τα Εκπαιδευτήρια λειτούργησαν  αφού επισκευάστηκαν οι ζημιές , έγινε η προμήθεια των απαραιτήτων επίπλων και  ο εφοδιασμός του Σχολείου με εποπτικά όργανα διδασκαλίας.

Και φτάνουμε στα 1953. Έτος κατά το οποίο τα σχολεία που στεγάζονται στο κτίριο παίρνουν το όνομα που έχουν ακόμα και σήμερα.

  • Το 9ο 6/τάξιο Δημ. Σχολείον Δράμας, 
  • Το 12ο 6/τάξιο Δημ. Σχολείον Δράμας 
  • Το 13ο  3/τάξιο Δημ. Σχολείον Δράμας. 

Στην ίδια περιοχή με τα τρία παραπάνω σχολεία, ιδρύθηκε το 1954 το 16ο 1/τάξιο Δημ. Σχολείον Δράμας. Στεγάστηκε στον δεύτερο όροφο.

Δέκα χρόνια αργότερα
το 13ο και το 16ο συγχωνεύτηκαν και δημιούργησαν το σημερινό 6ο Δημ. Σχολείον Δράμας.

Στους χώρους όμως των Εκπαιδευτηρίων και συγκεκριμένα στον πρώτο όροφο εκτός από το
9ο Δημ. Σχολείο, στεγαζόταν το Γραφείο του Επιθεωρητή Β΄ Εκπαιδευτικής Περιφέρειας Δράμας. Χρησιμοποιούσε δύο γραφεία στη νότια πλευρά του κτιρίου, ένα για τον Επιθεωρητή και ένα για τον βοηθό του που επικοινωνούσαν μεταξύ τους με μικρό παραθυράκι. Το γραφείο της Επιθεώρησης μετεστεγάστηκε το 1972.

Το 1972, εξ αιτίας του μεγάλου αριθμού μαθητών που είχαν τα δύο σχολεία, 686 μαθητές σύνολο, ιδρύθηκε ένα 6/θέσιο Δημ. Σχολείο, στην ίδια περιοχή, με επωνυμία: 13ο 6/θέσιο Δημ. Σχολείο Δράμας. Αυτό αρχικά στεγάστηκε στις αίθουσες των δύο άλλων και μετά από λίγους μήνες μετακόμισε στο διδακτήριο του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, όπου φιλοξενήθηκε επί τριετία. Επέστρεψε στο σχολικό συγκρότημα των Εκπαιδευτηρίων το 1981 και παρέμεινε στεγαζόμενο εκεί μέχρι το 1989, οπότε και μεταφέρθηκε σε ιδιόκτητο διδακτήριο. Στο διάστημα 1981-89, χρησιμοποιούσε τρεις αίθουσες και από τα δύο σχολεία καθώς και τις τρεις αίθουσες του ανακατασκευασμένου κτίσματος της αυλής (πρώην γυμναστήριο) των Εκπαιδευτηρίων. Τα τρία σχολεία έφτασαν κατά το σχ. έτος 1980-81 τους 808 μαθητές. Λειτουργούσαν όλα σε βάρδιες πρωί-απόγευμα.

Το ίδιο κτίσμα δόθηκε προς χρήση στο 17ο Νηπιαγωγείο Δράμας το 1995, το οποίο και στεγάζεται σ? αυτό μέχρι σήμερα.

Το Σεπτέμβριο του 2000 μετά από 90 και πλέον χρόνια συστέγασης και αλλαγών στην ονομασία τους, τα δύο πιο ιστορικά σχολεία της πόλης, τα μόνα εναπομείναντα στο σχολικό συγκρότημα των Εκπαιδευτηρίων, χώρισαν με τη μεταφορά του 9ου Δημοτικού Σχολείου Δράμας σε άλλο διδακτήριο.



ΤΑ ΣΥΣΣΙΤΙΑ


Το 1946, ξεκίνησαν τα μαθητικά συσσίτια για τους άπορους μαθητές. Αυτά δε δινόταν σε χώρο του σχολείου, αλλά στους χώρους της Κοινωνικής Πρόνοιας. Τους άπορους επίσης μαθητές μέσω της Ιματιοθήκης Παιδιού, προσπαθούσε να στηρίξει και ο Μητροπολίτης Δράμας, ο οποίος ζήτησε από τα σχολεία «να υποβληθεί πίνακας απόρων μαθητών προτιμηθέντων των ορφανών προκειμένου να ενεργήσει δια την ένδυσιν και υπόδησιν αυτών». Είναι φανερό από την αλληλογραφία των σχολείων, πως η πολιτεία έδωσε πολύ μεγάλο βάρος στη διατροφή των μαθητών. Στην αρχή τα συσσίτια ήταν μόνο για τους άπορους, αργότερα γενικεύθηκαν και δινόταν στα σχολεία με τη μορφή πρωινού. Για τα παιδιά αυτά φρόντιζαν επίσης και οι σχολικές εφορείες, οι οποίες είχαν ειδικό κωδικό «δια την παροχήν γραφικής ύλης εις άπορους ανταρτόπληκτους μαθητάς του σχολείου» και άλλον «δια την εκτέλεσιν εκδρομών απόρων μαθητών».

Στο Βιβλίο αποθήκης συσσιτίων των Εκπαιδευτηρίων καταγράφονταν οι ποσότητες τροφίμων που υπήρχαν στις αποθήκες των Εκπαιδευτηρίων και προορίζονταν για τα συσσίτια που οργάνωνε το σχολείο. Φαίνεται λοιπόν πως αρχικά τα συσσίτια είχαν δύο μορφές. Στο σχολείο έδιναν πρωινό σε όλους τους μαθητές και οι άποροι έπαιρναν στο σπίτι τους σε είδος ποσότητα τροφίμων. Κάποιοι μάλιστα σιτίζονταν από την Μαθητική πρόνοια. Αργότερα όταν το σχολείο απέκτησε χώρο σίτισης οι μαθητές μπορούσαν να σιτίζονται πλέον σ? αυτό και δεν έπαιρναν τα τρόφιμα στο σπίτι. Για τις ανάγκες των μαθητικών συσσιτίων στο βορειοδυτικό άκρο της αυλής χτίστηκε το 1954, η Εστία των Μαθητικών συσσιτίων. Ο χώρος αυτός περιλάμβανε αποθήκη και εστία σίτισης Ο αριθμός των  μαθητών που φαίνεται να σιτίζονται στο σχολείο το 1946-1947, κυμαίνεται από 1168-1227, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στα συγκεκριμένα έγγραφα. Το 1948 και στα τρία σχολεία με εγγεγραμμένους 1492 μαθητές, συσσίτιο λάμβαναν οι 1022. Οι υπόλοιποι 470 μαθητές χαρακτηρίζονταν εύποροι και δεν συμμετείχαν σ? αυτό. Αντίθετα συσσίτιο έπαιρναν οι εργαζόμενοι στο σχολείο, δάσκαλοι και υπηρετικό προσωπικό, συνολικά 28 άτομα. Το 1950 οι μαθητές που σιτίζονταν και από τα τρία σχολεία μαζί με το προσωπικό ήταν μόλις 400. Ο αριθμός αυτός έφτασε το 1959 τους 175 μόνο μαθητές, ενώ το 1960 δεν επιθυμούσε κανείς να λάβει συσσίτιο.

Τα συσσίτια και η παροχή τροφίμων για το πρωινό των μαθητών, στα σχολεία ήταν μια πρακτική που όπως φάνηκε ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένη σε προγενέστερες εποχές. Το 1983 όμως επανέρχεται ένα παρόμοιο μέτρο, σε διαφορετική βέβαια φιλοσοφία, καθώς δεν ήταν μοναδικό μέλημα η παροχή διατροφικών αγαθών στους μαθητές, αλλά και η τόνωση της αγροτικής οικονομίας της χώρας. Ξεκινά μια τετραετία όπου εφαρμόζεται η «Διανομή φυσικού χυμού σε μαθητές». 



ΣΧΟΛΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ

HistoryImage08Τα τρία σχολεία μοιραζόταν και καλλιεργούσαν τον σχολικό κήπο. Άλλωστε όπως αναφέρει ο Παπάζογλου η πολιτεία έδινε πολύ μεγάλη σημασία στο θεσμό του σχολικού κήπου, τον οποίο είχε καθιερώσει και νομοθετικά. Σύμφωνα με το Ν.3600/5-7-1928 άρθρο 1: «Ουδέν κτίριον σχολείου ανεγείρεται άνευ εξασφαλίσεως καταλλήλου και επαρκούς χώρου προς σύστασιν σχολικού κήπου ανεξαρτήτως του γυμναστηρίου και της αυλής». Έτσι και στα Εκπαιδευτήρια υπήρχε  μεγάλος σχολικός κήπος, όπου καλλιεργούνταν από τους μαθητές «άνθη διάφορα, καλλωπιστικά και οπωροφόρα δένδρα και ούτω οι μαθηταί εξασκούντο εις τα πολλαπλασιασμού ανθέων και φυτών, ως και εις τον εμβολιασμόν».

Σχολικοί κήποι 12ου Δημ Σχολείου.   Πηγή : Φωτογ. αρχείο Αβραάμ ΓεωργιάδηΟι κήποι αυτοί βρισκόταν περιμετρικά της αυλής και ήταν περιφραγμένοι. Στις ιστορικές εκθέσεις των Δ/ντών προς τον Επιθεωρητή Β΄ Εκπ/κής Περ. Δράμας, διαβάζουμε επίσης ότι «Το Ε΄ Σχολείον στερείται σχολικού κήπου. Συνήθως οι μαθηταί παρακολουθούν τας εργασίας του σχολικού κήπου του Δ΄ σχολείου» γεγονός που εξηγείται από τον τρόπο λειτουργίας του εν λόγω σχολείου.

Οι σχολικοί κήποι απέφεραν έσοδα στα σχολεία στις δύσκολα οικονομικά εποχές.  Τα λαχανικά και τα φρούτα τους  πωλούνταν  στο μαθητικό πρατήριο από τον επιστάτη του σχολείου.



ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΕΙΞΕΙΣ

Οι γυμναστικές επιδείξεις έχουν μεγάλη παράδοση στην περιοχή της Δράμας που ξεκινάει από την αρχιερατία του Χρυσόστομου.

Γυμναστικές επιδείξειςΟ Χρυσόστομος θεωρούσε επιβεβλημένη την τόνωση του πατριωτισμού και του ηθικού φρονήματος των πατριαρχικών κατοίκων της περιοχής. Έτσι οργάνωνε από το 1904 κάθε χρόνο τις Γυμναστικές επιδείξεις των Σχολείων της Μητρόπολης Δράμας. Για τρεις μέρες μαθητές από όλα τα σχολεία της Μητρόπολης μαζεύονταν στη Δράμα, φιλοξενούνταν σε σπίτια ελλήνων μαθητών και γιόρταζαν όλοι μαζί το κλείσιμο της σχολικής χρονιάς, σύμφωνα με τον  Τριάρχη:

Την πρώτη μέρα, μετά από την Αρχιερατική Θ. Λειτουργία στη Μητρόπολη, άρχιζε η παρέλαση των μαθητών στους δρόμους με την μπάντα της Ελληνικής Ορθοδόξου Κοινότητας να παιανίζει.

Γυμναστικοί αγώνες 1906Οι γυμναστικές επιδείξεις τελούνταν στο Εθνικό Γυμναστήριο Δράμας, το οποίο ήταν χτισμένο στον ίδιο χώρο με τα Εκπαιδευτήρια της Ελληνικής Ορθοδόξου Κοινότητος Δράμας. Κάθε χρόνο συγκεντρώνονταν 3000 μαθητές και πλήθος λαού. Από την εξέδρα των επισήμων παρακολουθούσαν και οι Τουρκικές αρχές. Ο Χρυσόστομος φρόντιζε ώστε και ο Τούρκος Μουτεσαρίφης να απονέμει κάποια βραβεία .


Υπάρχουν αναφορές στα αρχεία των σχολείων για συμμετοχή σε εκδηλώσεις, παρελάσεις, γυμναστικές επιδείξεις και αθλητικά γεγονότα καθώς και εκδρομές. Οι γυμναστικές επιδείξεις των μαθητών στο τέλος του έτους έπαιρναν μεγάλες διαστάσεις ως εκδήλωση.  Πολλές φορές γινόταν σε γήπεδο, όπως το Μάιο του 1954 που έγιναν στο γήπεδο της ΔΟΞΑΣ , κάποιες μάλιστα και με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Δήμου Δράμας, όπως το 1952. Χαρακτηριστικό του μεγέθους της εκδήλωσης είναι ο μεγάλος αριθμός των προσκλήσεων που τύπωναν τα σχολεία.
 
Απόσπασμα από το περιοδικό Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1911, όπου περιγράφονται οι σχολικοί αγώνες της Δράμας, που είχε θεσπίσει ο Μητρ. Χρυσόστομος. Πηγή: Φωτογρ. αρχείο Ν. ΓεωργιάδηΓυμναστικές επιδείξεις  Πηγή: Φωτογρ. Αρχείο 9ου Δημ. Σχολείου Δράμας Γυμναστικές επιδείξεις  Πηγή: Φωτογρ. Αρχείο 9ου Δημ. Σχολείου Δράμας  Γυμναστικές επιδείξεις  1972